In de natuur

Oorzaak van bijensterfte ligt vooral in de natuur

Niet insecticiden zijn verantwoordelijk voor de bijensterfte in Europa. De echte schuldige is een mijt, zegt de Gentse kenner Frans Jacobs. Ontstemd is hoogleraar Frans Jacobs over berichten als zou chemiereus Bayer aan de oorzaak liggen van een massale sterfte onder bijen in West-Europa, door het insecticide imidaclopride te verdelen, dat schadelijk zou zijn voor de dieren. Jeff Pettis, een Amerikaanse onderzoeker van het Bee Research Laboratory in Maryland, kaartte de kwestie aan in het vakblad Naturwissenschaften.

'Maar die bijensterfte is helemaal niet nieuw', zegt bijenspecialist Jacobs. 'Het is integendeel oude koek, het bijenbestand boert al meer dan tien jaar achteruit. En bovendien sterven bijen niet aan pesticiden - toch niet als die volgens voorschrift worden gebruikt - maar heeft hun achteruitgang een natuurlijke oorzaak: ze hebben last van een mijt, de Varroa, die op ze teert.'

De varroamijt dook in de jaren tachtig voor het eerst in Europese bijenkorven op. Het is een bloedzuiger die zich voedt met de lichaamsvochten van volwassen bijen en parasiteert op hun jongen, de larven. Volwassen bijen uit een besmette korf verzwakken en worden vatbaarder voor infecties. Aangetast broed levert misvormde bijen op, bijvoorbeeld met een verkort achterlijf, vleugelstompjes of afwijkingen aan de poten. Doordat volwassen bijen minder lang leven en er minder levensvatbare jonge bijen bijkomen, wordt het bijenvolk sterk verzwakt, zo sterk dat het te gronde gaat, meestal binnen de drie jaar.

'Tel daarbij op dat er steeds minder bloemenweiden zijn, het geliefkoosde leefgebied van bijen, en je begrijpt waarom de dieren achteruitgaan', zegt Jacobs. 'Zoiets toeschrijven aan de pesticiden van één producent, is onheus.'

Natuurlijk kun je veronderstellen dat een verzwakte bij meer last zal hebben van pesticiden dan een gezond insect, zegt Jacobs. 'Maar nog nooit is aangetoond dat een bijenvolk waarvan de korf bij een maisveld staat dat met imidaclopride is behandeld, het jaar erop is uitgestorven. Hooguit blijkt uit laboratoriumproeven dat bijen die met lage, veilig geachte concentraties van het insecticide in contact komen, daarvan oriëntatieproblemen krijgen. Maar daaruit kun je niks afleiden over de praktijksituatie.'

Beter dan met een hetze tegen insecticiden zouden bijen geholpen zijn met een pleidooi voor meer onderzoek naar biologische bestrijding van de varroamijt, zegt Jacobs. 'De producten die de imkerij daar nu voor inzet, zijn soms erger dan de kwaal.'

Er bestaan nochtans enkele goede biologische kandidaat-bestrijdingsmiddelen, zoals oxaalzuur en mierenzuur, zegt Jacobs. 'Ze zijn veilig voor de bijen en veilig voor de honing. En ze kosten geen geld. Helaas is het ontzettend moeilijk om van Europa een vergunning te krijgen om die in de veeartsenij te mogen gebruiken.'

bron: standaard.be